Rất nhiều chủ đầu tư xây nhà khung thép tường gạch xong, sau 6 đến 12 tháng bắt đầu thấy vết nứt chạy dọc theo cột hoặc nứt ngang ở đỉnh tường sát trần. Phần lớn nguyên nhân không nằm ở chất lượng gạch hay xi măng, mà ở việc thợ bỏ qua râu thép neo hoặc giằng tường để rút ngắn tiến độ. Bài viết này đi thẳng vào quy trình xây tường đúng kỹ thuật, kèm checklist để bạn tự kiểm tra thợ đang làm đúng hay sai ngay tại công trường.
Nhà khung thép tường gạch là gì?
Nhà khung thép tường gạch là công trình dùng hệ khung thép, gồm cột và dầm, làm kết cấu chịu lực chính. Tường bao che và tường ngăn vẫn được xây bằng gạch truyền thống thay vì lắp tấm panel hay cemboard như các công trình tiền chế công nghiệp thông thường.
Điểm cần hiểu rõ ngay từ đầu là tường gạch ở đây không chịu lực. Toàn bộ tải trọng công trình truyền qua khung thép xuống móng, còn tường chỉ đóng vai trò bao che và phân chia không gian. Vì vậy tường không thể xây theo cách xây nhà bê tông cốt thép truyền thống, mà cần có liên kết riêng với khung thép để không bị tách lớp hay nứt theo thời gian.
So với tường nhẹ, tường gạch nặng hơn khoảng 3 đến 5 lần trên cùng diện tích và thi công chậm hơn. Đổi lại, tường gạch cách âm cách nhiệt tốt hơn và gần như không cần bảo trì bề mặt định kỳ như tấm panel.
Có nên xây nhà khung thép tường gạch không?
Có, nếu bạn ưu tiên độ chắc chắn, khả năng cách âm và sự quen thuộc trong quá trình sử dụng. Nhà khung thép kết hợp tường gạch phù hợp với nhà ở, phòng trọ, văn phòng hoặc công trình cần treo lắp nhiều thiết bị lên tường. Tường gạch tạo cảm giác kiên cố, có khả năng cách âm và cách nhiệt tương đối tốt, đồng thời dễ khoan, bắt vít để lắp điều hòa, tủ, kệ hoặc các thiết bị khác. Việc thi công cũng thuận lợi vì hầu hết địa phương đều có đội thợ quen với vật liệu này.
Tuy nhiên, không nên lựa chọn tường gạch chỉ vì muốn công trình chắc chắn hơn mà bỏ qua yêu cầu về kết cấu. So với tường nhẹ, tường gạch có trọng lượng lớn hơn đáng kể, làm tăng tải trọng truyền xuống cột và móng. Vì vậy, ngay từ đầu cần xác định sử dụng tường gạch để kỹ sư tính toán tiết diện cột thép, dầm và móng phù hợp. Không nên dùng thiết kế dành cho tường nhẹ rồi thay bằng tường gạch trong quá trình thi công mà không kiểm tra lại khả năng chịu tải.
Ngoài tải trọng, khả năng bảo vệ khung thép cũng cần được tính đến, đặc biệt với công trình ở khu vực nóng ẩm hoặc gần biển. Các cấu kiện thép cần được xử lý chống ăn mòn phù hợp và hạn chế để thép tiếp xúc lâu dài với nước, hơi ẩm hoặc môi trường xâm thực. Với những công trình có yêu cầu về an toàn cháy, cấu kiện thép chịu lực cũng cần được thiết kế và bảo vệ theo cấp chịu lửa yêu cầu, có thể sử dụng giải pháp sơn chống cháy hoặc vật liệu bảo vệ phù hợp.
Như vậy, nhà khung thép tường gạch là lựa chọn hợp lý khi cần một công trình có cảm giác kiên cố, cách âm tốt và thuận tiện trong sử dụng, nhưng đổi lại kết cấu phải được tính toán ngay từ đầu do tường gạch tạo tải trọng lớn hơn tường nhẹ. Nếu mục tiêu chính là giảm tải trọng, rút ngắn thời gian thi công và tối ưu chi phí kết cấu, tường nhẹ sẽ phù hợp hơn.
Cấu tạo liên kết khung thép và tường gạch
Phần quyết định tường có nứt hay không nằm ở đây, không phải ở loại gạch dùng để xây.
Liên kết giữa khung thép và khối xây dựa vào bốn thành phần chính. Râu thép neo, thường là thép phi 6 đến 8 hàn hoặc bắt vít vào cột, tạo liên kết cơ học giữa cột thép và mạch vữa để chống tách lớp. Giằng tường liên kết đỉnh tường với dầm thép, chống nứt ngang khi dầm võng nhẹ theo thời gian sử dụng. Ở những đoạn tường dài hoặc cao, cần thêm bổ trụ để giảm chiều dài và chiều cao tính toán, giúp tường cứng hơn. Trước khi trát, lưới thép gia cường được bọc tại các mối nối để phân tán ứng suất co ngót giữa hai vật liệu khác nhau.
Theo thực tế thi công, những đoạn tường cao trên khoảng 3,9m hoặc dài liên tục trên 4m bắt buộc phải có bổ trụ hoặc giằng tường, nếu không nguy cơ nứt sẽ tăng đáng kể. Về mặt tiêu chuẩn, phần khung thép áp dụng TCVN 5575:2012, phần tường gạch áp dụng TCVN 5573:2012, còn tải trọng gió tác động lên bề mặt tường tính theo TCVN 2737:1995.
Quy trình xây tường gạch chống nứt cho nhà khung thép
Để tường gạch liên kết ổn định với khung thép và hạn chế nứt tại các vị trí tiếp giáp, quá trình thi công cần được thực hiện theo đúng trình tự từ định vị, neo liên kết đến xử lý mối nối trước khi trát. Có thể triển khai theo các bước sau:
Bước 1: Trắc đạc và định vị tường
Trước khi xây, thợ tiến hành đo đạc, xác định vị trí cột, dầm và bật mực đường bao tường trên sàn. Đồng thời kiểm tra kích thước, cao độ và độ thẳng của khung thép để phát hiện sai lệch trước khi xây.
Đây là bước nền tảng vì nếu vị trí tường bị sai ngay từ đầu, các sai lệch sẽ tiếp tục cộng dồn trong quá trình xây và rất khó điều chỉnh sau khi hoàn thiện.
Bước 2: Lắp đặt liên kết giữa tường và cột thép
Tại vị trí tường tiếp giáp với cột thép, cần bố trí các chi tiết neo liên kết như râu thép hoặc bản mã phù hợp với thiết kế. Khoảng cách và cách bố trí phải tuân theo hồ sơ kết cấu, không nên tự ý áp dụng một khoảng cách cố định cho mọi công trình.
Mục đích của hệ liên kết là giúp tường ổn định theo phương ngang, hạn chế hiện tượng tách khỏi cột khi công trình rung động hoặc khung thép có chuyển vị.
Bước 3: Căng dây và kiểm soát độ thẳng của tường
Trước khi xây từng đoạn tường, thợ căng dây theo phương ngang để kiểm soát cao độ từng hàng gạch, đồng thời sử dụng dây dọi hoặc thiết bị đo để kiểm tra phương đứng.
Trong quá trình xây, cần thường xuyên kiểm tra độ phẳng, độ thẳng và kích thước ô tường. Không nên chờ đến khi xây xong mới kiểm tra vì khi đó việc sửa chữa sẽ mất nhiều thời gian và ảnh hưởng đến chất lượng mạch xây.
Bước 4: Xây tường đúng kỹ thuật
Gạch được xây theo đúng mạch xây và chiều dày thiết kế, các mạch đứng cần được so le để tăng khả năng liên kết giữa các viên gạch.
Với những bức tường có chiều dài hoặc chiều cao lớn, cần bố trí trụ, giằng hoặc các cấu tạo tăng cường theo hồ sơ thiết kế để hạn chế tường bị võng, rung và nứt.
Tại vị trí giao giữa hai đợt xây, cần tạo liên kết phù hợp thay vì để một mặt tường phẳng rồi xây nối trực tiếp. Nếu phải ngừng thi công, nên xử lý mạch ngừng theo đúng yêu cầu kỹ thuật để đảm bảo khả năng liên kết giữa hai phần tường.
Bước 5: Xử lý khu vực cửa và các vị trí tập trung ứng suất
Khu vực quanh cửa đi, cửa sổ thường dễ xuất hiện vết nứt do tập trung ứng suất. Vì vậy, cần thực hiện cấu tạo tăng cường theo thiết kế, đặc biệt tại vị trí góc cửa và phía trên ô cửa.
Nếu cần bắt khung cửa hoặc thiết bị trực tiếp vào tường, nên bố trí vật liệu và vị trí liên kết phù hợp ngay trong quá trình xây thay vì xử lý tùy ý sau khi tường đã hoàn thiện.
Bước 6: Xử lý hàng gạch tiếp giáp với dầm
Phần tường phía trên cần được xử lý theo chi tiết thiết kế để hạn chế ảnh hưởng từ chuyển vị hoặc độ võng của dầm thép. Không nên xây chèn cứng tùy tiện vào dầm vì khi khung thép chuyển vị, lực có thể truyền trực tiếp vào tường và gây nứt.
Với một số cấu tạo tường, hàng gạch trên cùng có thể được xây chèn xiên hoặc sử dụng giải pháp liên kết khác theo thiết kế. Quan trọng là phải tạo được sự ổn định cần thiết nhưng vẫn cho phép hệ khung và tường làm việc phù hợp với nhau.
Bước 7: Gia cố mối nối giữa khung thép và tường trước khi trát
Đây là bước đặc biệt quan trọng để hạn chế nứt tại đường tiếp giáp giữa hai loại vật liệu có đặc tính biến dạng khác nhau.
Tại các vị trí tiếp giáp giữa cột, dầm thép với tường gạch, cần sử dụng lưới gia cường phù hợp, phủ qua hai bên mối nối theo kích thước được quy định trong thiết kế hoặc yêu cầu kỹ thuật. Lưới phải được cố định chắc chắn và phủ kín khu vực tiếp giáp trước khi trát.
Không nên chỉ trát vữa trực tiếp lên đường tiếp giáp thép – gạch vì hai vật liệu có độ co giãn và chuyển vị khác nhau, dễ hình thành vết nứt dọc theo mối nối.
Bước 8: Trát tường và hoàn thiện bề mặt
Sau khi kiểm tra toàn bộ mối nối và lớp lưới gia cường, tiến hành trát tường theo đúng chiều dày yêu cầu. Bề mặt cần được làm sạch, tạo độ bám phù hợp và bảo dưỡng vữa sau khi trát.
Sau khi lớp trát đạt yêu cầu, mới thực hiện các công đoạn bả và sơn hoàn thiện. Tại những vị trí có cột thép hoặc chi tiết kết cấu cần được che phủ, phải xử lý chống ăn mòn và chống cháy theo yêu cầu thiết kế trước khi hoàn thiện.
5 sai lầm thường gặp và cách kiểm tra tại công trường
Bạn không cần biết xây tường, nhưng biết năm điểm dưới đây sẽ giúp phát hiện thợ đang làm sai trước khi tường được trát kín, lúc đó sửa vẫn còn dễ và rẻ hơn nhiều so với sửa sau khi hoàn thiện.
| Sai lầm thường gặp | Cách kiểm tra tại công trường | |
| 1 | Bỏ qua râu thép neo để xây nhanh | Yêu cầu xem trước khi trát, râu thép phải lộ ra ở mạch vữa theo đúng khoảng cách đã thống nhất |
| 2 | Không bổ trụ hoặc giằng tường ở đoạn tường dài | Đo chiều dài đoạn tường liên tục, nếu vượt khoảng 4m phải có trụ hoặc giằng đi kèm |
| 3 | Dùng gạch ống ở mép cửa | Quan sát bằng mắt trước khi lắp khung bao cửa, khu vực này bắt buộc là gạch đặc |
| 4 | Xây tường phẳng sát dầm, không xây xiên | Quan sát hàng gạch cuối cùng sát dầm, xây phẳng thay vì xiên làm tăng nguy cơ nứt ngang ở đỉnh |
| 5 | Bỏ qua lưới thép trước khi trát | Yêu cầu xem trước khi trát lớp hoàn thiện, đặc biệt tại mối nối giữa cột thép và tường |
Ứng dụng tường gạch trong nhà xưởng và nhà điều hành khung thép
Trong các dự án nhà xưởng, tường gạch không dùng đại trà cho toàn bộ công trình mà áp dụng ở những khu vực cần cách âm hoặc yêu cầu phòng cháy chữa cháy cao hơn tôn bao che thông thường, như khối nhà điều hành và văn phòng gắn với nhà xưởng, phòng kỹ thuật điện, hoặc tường ngăn cháy giữa các khu sản xuất theo QCVN 06:2022/BXD.
Với công trình có cả khu sản xuất nhịp lớn dùng tôn bao che và khối văn phòng dùng tường gạch, việc đồng bộ hóa kết cấu móng ngay từ bước thiết kế là bắt buộc, vì hai loại kết cấu có tải trọng khác nhau và dễ lún lệch nếu tính toán riêng lẻ. Đây là hạng mục Apex thường tư vấn đồng bộ trong gói thiết kế thi công nhà xưởng, đảm bảo phần móng và hệ MEP giữa hai loại kết cấu không phát sinh xung đột khi thi công thực tế.
Chi phí tường gạch so với tường nhẹ
Tường gạch, dù xây bằng gạch nung hay gạch bê tông khí chưng áp, có đơn giá tham khảo khoảng 350.000 đến 650.000 đồng mỗi mét vuông, đã gồm nhân công xây và trát nhưng chưa gồm sơn hoàn thiện. Mức giá này cao hơn tường nhẹ dùng panel hoặc cemboard, vốn dao động khoảng 250.000 đến 450.000 đồng mỗi mét vuông, và thời gian thi công tường gạch cũng chậm hơn khoảng 20 đến 30% so với tường nhẹ. Cả hai mức giá trên chưa tính phần khung thép chịu lực và móng.
Gửi loại công trình và mặt bằng cụ thể để nhận báo giá chi tiết theo hạng mục. Gọi 0933389997 hoặc gửi bản vẽ qua Zalo để được kỹ sư khảo sát trong 24 giờ.
Câu hỏi thường gặp
Nhà khung thép tường gạch có bị nứt không?
Có thể nứt, nhưng nguyên nhân chủ yếu do thi công sai kỹ thuật liên kết như thiếu râu thép neo hoặc giằng tường, không phải do bản chất vật liệu. Thi công đúng quy trình ở trên sẽ hạn chế tối đa nứt trong suốt tuổi thọ công trình.
Nên chọn gạch đỏ truyền thống hay gạch bê tông khí chưng áp?
Gạch bê tông khí chưng áp nhẹ hơn, giảm tải lên khung thép và móng, thi công nhanh hơn vì kích thước viên lớn. Gạch đỏ truyền thống có giá thấp hơn và chịu lực cục bộ tốt hơn khi cần treo vật nặng. Với nhà khung thép, gạch nhẹ thường được ưu tiên vì giảm được tải trọng công trình, nhưng cần thợ có kinh nghiệm vì kỹ thuật xây và trát khác gạch đỏ.
Tường gạch cho nhà khung thép có cần móng riêng không?
Không cần móng riêng vì tường gạch là kết cấu bao che, không chịu lực. Tuy nhiên móng của khung thép phải được tính toán bao gồm cả tải trọng tường gạch truyền lên dầm và cột, khác với phương án tường nhẹ có tải trọng thấp hơn nhiều.
Sau khi xây xong bao lâu thì nên kiểm tra lại tường?
Nên quan sát tường trong khoảng 6 đến 12 tháng đầu, đặc biệt sau mùa mưa hoặc khi nhiệt độ thay đổi mạnh, vì đây là giai đoạn dễ xuất hiện vết nứt do co ngót vật liệu nếu thi công có sai sót.
Kết luận
Nứt tường ở nhà khung thép không phải lỗi của vật liệu mà là lỗi thi công, và hoàn toàn có thể phòng tránh bằng quy trình đúng cùng việc kiểm tra đúng lúc, trước khi tường được trát kín. Với dự án nhà xưởng, phần tường gạch ở khối văn phòng hay phòng kỹ thuật cần được tính toán đồng bộ với kết cấu chính ngay từ bước thiết kế móng để tránh phát sinh chi phí sửa chữa sau này.
Bạn cần tư vấn kỹ thuật liên kết khung thép và tường gạch cho công trình cụ thể? Gọi 0911894123, đội kỹ sư Apex khảo sát và tư vấn phương án phù hợp trong 24 giờ, miễn phí, không ràng buộc.
>>> Tìm hiểu thêm:
Dịch vụ thi công nhà thép tiền chế và dịch vụ thiết kế thi công nhà xưởng của Apex
Báo giá nhà thép tiền chế Bình Dương trọn gói, chuyên nghiệp
